Có một hiểu lầm phổ biến ở rất nhiều người làm nội dung, đó là nghĩ rằng phải có cảm hứng thì mới viết được bài PR hay.
Deadline duyệt bài với sếp là 14 giờ chiều, nhưng suốt cả buổi sáng bạn vẫn chưa viết xong một nửa. Bạn quay cuồng với bản brief yêu cầu chồng chất: “Bài viết phải thể hiện tính sang trọng, nhắm vào giới tinh hoa, nhấn mạnh công nghệ đột phá, nhưng tone giọng phải gần gũi và đọc xong là muốn mua ngay”. Bạn thở dài, tự nhủ: “Hôm nay mình hoàn toàn mất cảm hứng”.
Nhưng sự thật phũ phàng là: Cảm hứng là thứ dối trá nhất đối với người làm PR chuyên nghiệp.
Khi còn làm phóng viên, tôi chưa bao giờ thấy một tòa soạn nào cho phép nhà báo trễ hạn lên bài chỉ vì “chưa có cảm hứng”. Chờ đợi cảm hứng là đặc quyền của nghệ sĩ. Còn với một người làm nghề viết lách nói chung và viết PR chuyên nghiệp, phụ thuộc vào cảm hứng có thể coi là biểu hiện của việc thiếu quy trình và thiếu tư duy tháo gỡ vấn đề.
Khi bạn rơi vào trạng thái “màn hình trắng”, “không nặn ra được câu chữ gì”, vấn đề không nằm ở bạn đang cạn từ hay hết năng khiếu viết. Mà nằm ở 3 nút thắt tư duy mà nếu không tháo gỡ, bạn sẽ mãi kẹt trong vòng lặp: Trì hoãn – Hoảng loạn – Viết đối phó.
1. Bạn bị “tắc” vì đang cố làm vừa lòng Client thay vì nói chuyện với độc giả
Nguồn gốc lớn nhất gây kiệt sức cho người viết PR là cố gắng biến bài viết thành một kho chứa tất cả những gì client muốn phô diễn.
Brief của client thường chứa những từ ngữ tiếp thị khô khan, những mỹ từ nói vống lên về sản phẩm. Nếu bê nguyên tư duy đó vào bài viết, não bạn sẽ tự động dội ra vì bản năng người viết biết rằng: chẳng ai muốn bỏ ra 3 phút đời mình để đọc một bài báo thuần quảng cáo cả.
Hãy ghi nhớ: bản chất của bài PR là cầu nối giữa thứ client muốn nói và thứ độc giả muốn đọc.
Ví dụ: Client ra brief bài PR cho một ứng dụng quản lý tài chính cá nhân hoàn toàn mới. Bạn loay hoay cố nhét hết các tính năng như “giao diện chuẩn UX/UI”, “bảo mật 2 lớp”, “tự động phân loại chi tiêu” vào bài. Thậm chí bạn còn đang “bí” chưa biết phải viết đoạn mở đầu sao cho hấp dẫn.
=> Cách hóa giải: Bỏ qua danh sách tính năng và thử đặt câu hỏi: độc giả bận rộn đang đau đớn vì điều gì? -> Nỗi đau có thể là: “Cuối tháng không biết tiền đi đâu mất dù không mua sắm nhiều”.
=> Góc nhìn PR: “Rò rỉ” tài chính từ những khoản chi vô hình (như Subscriptions, cà phê, trà sữa hàng ngày). Khi nỗi đau được gọi tên, ứng dụng của client xuất hiện ở phần sau bài viết như giải pháp tự nhiên, chứ không phải một lời chèo kéo.
2. Sự bế tắc là tín hiệu của việc thiếu “nguyên liệu” viết bài
Bạn không thể “nặn” ra một bài viết sâu sắc nếu nội dung các lớp thông tin đang quá sơ sài. Đa số các cây viết mất cảm hứng thực chất là do hiểu biết về thị trường, ngành hàng, doanh nghiệp và sản phẩm còn quá mỏng. Viết PR không phải là cuộc dạo chơi của ngôn từ, mà là quá trình xử lý và sắp xếp thông tin, vì thế, nếu bạn thiếu Input thì khó mà viết được một bài PR chất lượng.
Ví dụ: Bạn phải viết PR cho thương hiệu đệm cao cấp. Brief chỉ vỏn vẹn: “Đệm làm từ cao su thiên nhiên 100%, nâng đỡ cột sống, bảo hành 15 năm”. Đọc xong brief, bạn cạn sạch ý tưởng vì bài nào đệm chẳng viết như vậy?
Lúc này hãy đi tìm Input chất lượng từ thực tế:
- Đọc comment người dùng trong các hội nhóm mẹ bỉm sữa hoặc cộng đồng dân văn phòng… Bạn sẽ phát hiện ra một Insight: Nhiều người trẻ bị đau lưng không phải do già, mà do thói quen nằm lướt điện thoại trên giường sai tư thế trước khi ngủ.
- Tìm dữ liệu báo chí/chuyên gia: Tra cứu thông tin y khoa về “áp lực lên đốt sống cổ và lưng khi nằm sai tư thế”
-> Kết quả: Bạn có một bài PR phân tích sâu về “Hội chứng đau lưng thời hiện đại” và vị thế của chiếc đệm cao cấp được đặt vào đúng ngữ cảnh giải quyết vấn đề sức khỏe đó.
3. Nỗi sợ “bài viết chưa đủ hoàn hảo” bóp chết tư duy
Dưới áp lực của client, các cây viết thường tự đặt ra một bộ lọc khắt khe cho chính mình ngay từ khi mới đặt bút: bài này phải hay, phải chuẩn insight, phải đúng tone-of-voice, phải duyệt ngay lần đầu… Nhưng thực tế, áp lực hoàn hảo làm tê liệt khả năng sáng tạo của chính bạn.
Để gỡ bỏ, hãy thả lỏng và cho phép bản thân viết một bản nháp không hoàn hảo trong 20 phút, hoặc 30 phút. Đặt đồng hồ, sắp xếp thông tin, viết hết mọi suy nghĩ trong đầu ra mà không sửa lỗi chính tả, chưa cần quá trau chuốt câu từ… Bởi sau khi bạn viết nháp, não đã thoát khỏi trạng thái hoảng loạn.
Việc tiếp theo của bạn là biên tập: sắp xếp lại cấu trúc, gọt dũa câu từ theo văn phong báo chí, chèn số liệu vào đúng chỗ. Biên tập luôn dễ hơn viết đi viết lại một bài mới, đúng không?
Bạn thấy đấy, cảm hứng là thứ đến rồi đi, nhưng kỷ luật tư duy và phương pháp làm việc chuyên nghiệp là thứ ở lại để giúp bạn vượt qua những thời khắc “bí chữ” một cách bản lĩnh nhất!
Mi Chi
