Có câu hỏi khiến nhân vật kể ra cả một hành trình. Nhưng cũng có những câu hỏi khiến cuộc phỏng vấn cụt hứng chỉ sau 5 phút.
Trong viết bài PR phỏng vấn, mỗi câu hỏi đặt ra cho nhân vật không chỉ là công cụ để lấy thông tin. Câu hỏi sẽ dẫn dắt người đọc vào một cuộc trò chuyện có chiến lược. Có thể ví cách đặt câu hỏi cho nhân vật giống như những chiếc chìa khoá, để mở ra câu chuyện thương hiệu và chạm đúng mạch cảm xúc của người đọc.
Nhưng đáng tiếc rằng, nhiều người viết PR vẫn mắc sai lầm khi đặt câu hỏi cho bài phỏng vấn. Đặc biệt khi nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn, hoặc khai thác các angle gai góc liên quan tới chiến lược kinh doanh của thương hiệu.
Dưới đây là 5 sai lầm thường gặp khi đặt câu hỏi phỏng vấn. Mình cũng sẽ chia sẻ cách hoá giải, biến mỗi câu hỏi trở thành một “đòn bẩy” cho thông điệp của bài PR.
01/ Đặt câu hỏi tu từ “có/không”
Mục tiêu của một bài PR phỏng vấn là khơi gợi, khuyến khích nhân vật bộc lộ quan điểm, cảm xúc và câu chuyện của họ.
Nhưng khi bạn hỏi câu tu từ có/không, nhân vật sẽ thường trả lời ngắn gọn như “vâng”, “không”, hoặc một cụm rất ngắn. Điều này khiến cuộc phỏng vấn thiếu chiều sâu, không khai thác được suy nghĩ, cảm xúc hay trải nghiệm của nhân vật, để tạo thành chất liệu cho một câu chuyện hấp dẫn.
=> Giải pháp: Chuyển câu hỏi “có/không” thành câu hỏi mở, có bối cảnh cụ thể.
Thay vì: “Anh có thấy việc khởi nghiệp là rất khó không?”.
Có thể hỏi: “Giai đoạn đầu khởi nghiệp, những khó khăn nào khiến anh nhớ mãi đến bây giờ?”.
02/ Câu hỏi lan man, không dẫn về thông điệp chính
Đây là lỗi cơ bản nhưng cực kỳ phổ biến. Những câu hỏi nghe có vẻ thú vị, tuy nhiên không hướng về trục nội dung chính sẽ khiến bài viết PR trở nên rời rạc, thiếu chiều sâu chiến lược.
VD: Bài PR về hành trình tái cấu trúc doanh nghiệp sau khủng hoảng, nhưng bạn lại hỏi CEO về quá trình thành lập, thành tựu đạt được…
=> Giải pháp: Bạn xác định thông điệp trọng tâm muốn người đọc nhớ là gì. Sau đó chọn bộ câu hỏi như những bậc thang, để nhân vật tự kể lại điều đó, bằng chính trải nghiệm của họ một cách tự nhiên.
Cần lên chiến lược trước khi đặt câu hỏi cho nhân vật trong bài PR phỏng vấn. Ảnh: depositphotos
03/ Đặt câu hỏi quá rộng khiến câu trả lời nhạt nhòa
Ví dụ bạn hỏi nhân vật: “Bí quyết thành công của anh là gì?”. Đây là câu hỏi khá bao quát, nhân vật khó trả lời sâu.
=> Giải pháp: Hãy cụ thể hóa từng câu hỏi bằng các tình huống gắn với nhân vật.
VD: “Trong lần đầu tiên gọi vốn thất bại, điều gì khiến anh không bỏ cuộc?”, hoặc “Khi quyết định mở thêm nhà máy ở tỉnh X, chị đã gặp khó khăn gì và đã tính toán các phương án rủi ro nào?”.
Câu hỏi càng rõ ràng, có tình huống cụ thể, thì câu trả lời của nhân vật sẽ càng chân thực, chi tiết và cảm xúc hơn.
04/ Hỏi kiểu “đối chất”, không phù hợp tinh thần PR
Những câu hỏi mang tính chất chất vấn có thể gây hiểu nhầm hoặc mất thiện cảm. Ví dụ, “Vì sao công ty từng bị khách hàng phản ánh chất lượng sản phẩm?”. Bản thân nhân vật cũng sẽ mang tâm lý “phòng thủ”, khiến cuộc trò chuyện trở nên gượng gạo.
=> Giải pháp: Nếu cần đề cập đến khủng hoảng hay sai lầm, nên chọn cách tiếp cận mang tính xây dựng.
VD: “Sau những phản hồi từ khách hàng, công ty đã có những điều chỉnh gì để cải thiện chất lượng sản phẩm?”
05/ Đặt câu hỏi rập khuôn, không nghiên cứu nhân vật/thương hiệu
Đây là sai lầm nghiêm trọng nhất. Khi không hiểu rõ nhân vật/thương hiệu, hỏi những câu hời hợt như “Anh có thể chia sẻ cảm nghĩ về…”, “Chị có lời khuyên nào cho người trẻ…” – khiến người được hỏi thường trả lời chung chung, nhạt nhòa, không giúp thương hiệu/nhân vật tỏa sáng.
=> Giải pháp: Đọc kỹ hồ sơ doanh nghiệp hoặc hành trình sự nghiệp của nhân vật. Tham khảo các bài viết trước đó về họ, kể cả “những góc khuất”. Hiểu càng sâu, bạn sẽ càng biết đặt câu hỏi đúng và mở được những câu chuyện mà người trong cuộc đôi khi cũng chưa từng kể. Cuối cùng, cá nhân hóa câu hỏi theo chính hành trình của nhân vật/thương hiệu, khai thác cảm xúc và trải nghiệm riêng biệt.
VD: “Kỷ niệm nào khiến anh ấn tượng nhất trong hành trình 15 năm gắn bó với ngành này?”. Hay là “Khi chị lựa chọn nghỉ việc ở vị trí trưởng phòng để khởi nghiệp với một cửa hàng nhỏ, điều gì khiến chị can đảm như vậy?”
Đặt câu hỏi là cả nghệ thuật chiến lược
Một bài PR phỏng vấn xuất sắc không đến từ những câu hỏi “nghe cho hay”, mà từ những câu hỏi đủ thông minh để khơi đúng thông điệp và cảm xúc của người đọc, giúp nhân vật toả sáng.
Muốn làm được điều đó, người viết PR không chỉ là người chắp bút, mà còn như một người đồng hành – lắng nghe, kết nối và dẫn dắt nhân vật trên hành trình kể lại chính mình một cách đầy thuyết phục và đầy cảm hứng.
Bạn có thể tham khảo cách đặt câu hỏi trong một số bài PR phỏng vấn dưới đây do tôi thực hiện, đăng trên VnExpress:
Hành trình 3 năm nghiên cứu của máy lọc Hydrogen Lux
Chiến lược ‘kiềng ba chân’ của nội thất Xuân Hòa
Mi Chi
